Çocuğumun Cinsellikle İlgili Neleri Bilmesi Gerekiyor?

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someone

Cinsellik eğitimi söz konusu olduğunda ebeveynlerin aklında genelde bin bir türlü soru olur. Nereden başlarım? Ne derim? Ne zaman anlatırım?

sex-education

(Bu yazı Hey Sigmund için Cath Hakanson tarafından kaleme alınmıştır. Bilgilendirme amacı taşır ve profesyonel bir rehberliğin muadili değildir.)

Cinsellik eğitimi (neyse ki) bizim çocukluğumuzdan bu yana epey değişti. Cinsellik eğitimini bir kereye mahsus bir konuşmayla (her şeyi anlattığınızı düşünseniz bile) veremezsiniz. Günümüzde bu eğitim, çocuğunuzla yapacağınız, sık aralıklarla tekrarlayan bir sürü küçük sohbetten oluşuyor.

Peki bütün bu konuları çocuğunuzla neden konuşmanız gerekiyor?

İlk olarak, çocuklarınız arkadaşlarından, internetten ve televizyondan cinsellikle ilgili bir şeyler duyacaklar. İlk bilgiyi siz verirseniz doğru bilgiyi aldığından ve daha da önemlisi, bu konuda ne düşündüğünüzü bildiklerinden emin olursunuz.

İkincisi, çocuklarınızın günün birinde cinsellikle ilgili ne yapacağını gerçekten de etkiliyorsunuz. İyi bir cinsellik eğitimi almış çocuklar ilk cinsel ilişkilerini daha geç yaşta yaşıyorlar ve başladıklarında da istenmeyen hamilelikler veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunma oranları daha yüksek oluyor.

Burada çocukların cinsellik konusunda nihayetinde öğrenmesi gereken farklı şeylerin bir taslağını bulacaksınız. Konular ve yaşlar yalnızca bir rehber niteliği taşımaktadır ve çocukların cinsel gelişimi ile onları sağlıklı ve güvende tutmak hakkındaki bilgilerimize dayanmaktadır.

Bebekler ve Yeni Yürümeye Başlayan Çocuklar (0-24 ay)

  • Bedensel bölgelerin isimleri– evet, penis ve vulva da dahil!
  • Bedenlerinin hiçbir bölgesine dokunmalarında sakınca olmadığı– bırakın banyo yaparken ya da bez değiştirirken vulvalarını ya da penislerini ellesinler.
  • Kızlarla erkekler arasındaki farkları göstermeye başlayın – erkeklerin penisleri ve kızların vulvaları vardır.
  • Bedensel bölgelerin işlevleri hakkında konuşmaya başlayın – çiş penisinden/vulvandan çıkar, kaka popondan/anüsünden çıkar (sürekli olmaması kaydıyla, uygun argo sözcükleri kullanmak da uygundur.)
  • Sürekli çıplak olmak istiyorlarsa onlara çıplaklıkla ilgili sınırları öğretmeye başlayın – çıplak olabileceğin yerler ve zamanlar vardır (ve parkta olmaz.)

İhtiyaç duydukları destek

Teknik olarak, bu yaşta verilen eğitim tam bir cinsellik eğitimi değil. Aslında çocuğunuzun bedenini keşfetmesi ve kızlarla oğlanlar arasındaki basit farkları öğrenmesinden oluşuyor. Bedenlerinin bölümlerini öğretirken penislerini ya da vulvalarını da gösterebilir ve ne işe yaradıklarını – ‘Evet, bu senin penisin ve çişin (idrar) buradan çıkıyor!’ – anlatabilirsiniz. Nihai amaç çocuğunuzun bedeniyle barış içinde olmasını ve tüm bölgelerini eşit bir gözle (utanmadan) görmesini sağlamaktır.

Erken Çocukluk (2-5 yaş)

Bedenlerimiz

  • Beden bölümlerinin doğru isimleri ve ne işe yaradıklarını
  • Kızlarla oğlanların farklı ama bir yandan da aynı olduğunu – kızların vulvası, erkeklerin penisi vardır ama hepimizde meme ucu, popo, burun, el vb vardır.
  • Bedenlerimizin farklı olduğu ama farklı olmakta sakınca olmadığını
  • Bedenlerimizin hislerimizi anlatabildiği – çok farklı duygular yaşadığımızı ve bunları bedenimizde hissedebileceğimizi öğretin.

Mahremiyet

  • Bedenin bazı bölümlerinin mahrem olduğunu – ‘Herkesin görmemesi gerekir’.
  • Mahrem ve halka açık yerleri ve zamanları – bu çocuklar için öğrenmesi zor bir şeydir çünkü değişiklik gösterir. Örneğin büyükannesi ziyarete geldiğinde evde çıplak gezmesinde sakınca yoktur ama tesisatçı geldiğinde vardır!
  • İnsanların mahremiyetine saygı göstermek gerektiğini – Örneğin, eğer banyo kapısı kapalıysa kapıyı çalmaları ve içeri girebilir miyim diye sormaları gerekir.
  • Onların da mahremiyet hakkı olduğunu– Mesela tuvalete girdiklerinde, banyo yaparken veya giyinirken.
  • Bedenle ilgili sohbetlerin evde özel zamanlarda ve aileyle birlikte yapılması gerektiğini açıklayın.

Kendimize dokunmak

  • Penislerine veya vulvalarına dokunmalarında sakınca olmaması ama bunun da bir yeri ve zamanı olduğunu belirtin.
  • Cinsel bölgelerle oynama konusunda sınırlar koyun. Genital bölgelere dokunmanın iyi hissettirebileceğini ama tuvalete gitmek gibi özel bir aktivite olduğunu ve yatak odası gibi mahrem bir yerde yapılması gerektiğini açıklayın.
  • Çocuğunuz insan içinde genital organlarını ellerse ona kibarca ellerini oradan çekmesi gerektiğini söyleyin. Büyük bir olaymış gibi davranmayın çünkü bu şekilde daha güvende hissederler. Nihayetinde büyüdükçe yapmayı bırakacaklardır.
  • Bir arkadaşıyla ‘doktorculuk’ oynarken (birbirlerinin genital bölgelerine bakarken) bulursanız derin bir nefes alın, sakince araya girin, giyinmelerini rica edin ve başka bir oyuncak ya da oyun ile dikkatlerini dağıtın. Daha sonra mahremiyet ve dokunma kurallarını konuşabilirsiniz.

Bebekler

  • Bütün canlı varlıkların ürediğini – ağaçların tohum bıraktığını, köpeklerin yavruladığını ve insanların da bebek yaptığını anlatın. Üreme örneklerine denk geldiğinizde göstererek, yavaşça başlayın.
  • Bebeğin kadınların içinde –rahminde, bebek kesesinde ya da hatta karnında (ileride daha netleştirirsiniz) – büyüdüğünü, bebek yapmak için bir kadın ve bir erkek gerektiği açıklayın.
  • Bebeğin nasıl yapıldığı – bir erkekten (hücre veya sperm) ve bir kadından (hücre veya yumurta) aldığınız parçalarla yapıldığını anlatın. ‘Ben nasıl oldum?’ genelde bir çocuğun sorduğu ilk sorudur.
  • Bebeğin kadının içinde büyüdüğünü tarif edin. Çok basit tutun – yalnızca temel kavramları duymak isterler. Detaylar çok daha sonra gelir.
  • Eğer bir bebeğin nasıl çıktığını bilmek isterlerse kadının karnından ya da vajinasından çıktığını açıklamanız yeterli.
  • Bebekleri sadece yetişkinlerin yapabileceği, çocukların yapamayacağını belirtin. Konu her açıldığında bu noktayı hatırlatmayı bir alışkanlık haline getirin.

Bedenin sahipliği ve dokunma

  • Kendi bedenlerinin patronu olduklarını ve kimin (siz dahil) onlara dokunabileceğine kendilerinin karar vereceğini bilmelerini sağlayın.
  • İstemeyen birine sarılmanın ya da dokunmanın (ve tam tersinin) doğru olmadığını belirtin.
  • Bazen doktor veya hemşire gibi yetişkinlerin bedenlerine bakmak ya da dokunmak için geçerli sebepleri olabileceğini hatırlatın.
  • Bedenlerimizle ilgili sır saklamamız gerektiğini net bir şekilde ifade edin. Sırlar ancak sürprizler ve hediyelerle ilgili olabilir.
  • Kötü ya da tuhaf hissetmelerine sebep olan her şeyi size anlatabileceklerinden emin olmalarını sağlayın.

İhtiyaç duydukları destek

Okul öncesi dönem en kolay öğretebileceğiniz dönemdir. Boş birer sünger gibi, her konudaki bilgiyi emmeye hazırdırlar. Eğer akıllarına yatmayan bir açıklama yapılmadıysa onlar da kendi gerekçelerini uydurmak için hayal güçlerini kullanırlar. Kolay unuttukları ve bazen de ilk seferde sizi anlamadıkları veya bir kısmını duymadıkları için tekrar etmeye hazır olun. Ayrıca onlara ne demek istediklerini sormayı ihmal etmeyin; böylece doğru cevabı verebilirsiniz!

Bir numaralı bilgi kaynakları siz olmalısınız. Bu da dürüst olmak ve bebeklerle ilgili sorularını cevaplamak anlamına gelir. Cevaplayarak çocuğunuza sizinle her şeyi konuşabileceği ve sizin güvenilir bir bilgi kaynağı olduğunuz mesajını verirsiniz. Özellikle diğer çocuklarla temas kurmaya başladıktan sonra bu iyi bir şey olacaktır.

Eğer doğru kelimeleri bulmakta zorlanıyorsanız, kullanabileceğiniz müthiş cinsel eğitim kitapları var. Bu kitaplar gerekli bilgiyi veriyor ve ayrıca da yaşa uygun şekilde yazılmışlar. Ayrıca bu yaşlardayken, gece uykudan önce okuduğunuz kitapların arasına bir tane de eğitici kitap sıkıştırırsanız fark edemezler!

Orta çocukluk dönemi (5-8 yaş)

Bedenlerimiz

  • Bedensel bölgeler hakkında konuşurken hangi kelimeleri kullanacaklarını öğretin (kızlar için de, erkekler için de) – penis, testisler, testis torbası, anüs, vulva, vajina, klitoris, rahim ve yumurtalıklar.
  • Dahili üreme organları – rahim, yumurtalık, dölyatağı borusu, sidikyolu, sidik torbası, bağırsak – hakkında biraz bilgi sahibi olmalarını sağlayın.
  • Bedenlerin birçok farklı şekil, boy ve renkte olabileceğini anlatın.
  • Kızların da, erkeklerin de dokunulduğunda iyi hissettiren yerleri olduğu belirtin.
  • Kendi bedenlerine bakabilme becerisi kazandıklarından emin olun– mahrem bölgelerine, saçlarına, dişlerine, ciltlerine vb.
  • Reddetme becerisine sahip olmanın önemine değinin– ‘Dur, hoşuma gitmiyor.’
  • Büyüdükçe bedenlerinin değişeceğinden bahsedin.
  • Ergenliğin yetişkin olmaya doğru uzanan fiziksel ve duygusal bir değişim dönemi olduğunu anlatın.

Cinsel ilişki

  • Bebek olması için bir erkeğin sperminin bir kadının yumurtasıyla birleşmesi gerektiği ve bunun da genelde cinsel ilişki yoluyla olduğunu açıklayın. (Bir diğer yolu da tüp bebektir.)
  • Spermin bir erkeğin penisi aracılığıyla çıkıp kadının vajinasına girmesi yoluyla bebek olduğunu, sonra bu spermlerin yumurtanın olduğu yere doğru ilerlediğini ve orada yumurta ile spermin birleşerek bebek haline geldiğini anlatın.
  • Yetişkinlerin cinsel ilişkiye girdikleri ve bunun hayatın gayet doğal, normal ve sağlıklı bir parçası olduğunu belirtin.
  • Yetişkinlerin birbirlerine olan ilgilerini göstermek ve iyi hissetmek için sık sık öpüştüğünü, birbirlerine sarıldıklarını ve bazı cinsel davranışlar gösterebileceğini
  • Seksin yetişkinlere özgü bir aktivite olduğunu, çocuklara göre olmadığını
  • Yetişkinlerin çocuk yapmayı veya yapmamayı seçebildiğini ifade edin.

Cinsel davranışlar

  • Mastürbasyon – bazı çocuklar yapar, bazıları yapmaz.
  • Bütün cinsel davranışların – mastürbasyon, cinsel ilişki vb.- mahrem olduğunu
  • Bedene dokunulduğunda hoşlarına gidebileceğini
  • İnsanların bazen internette çıplak veya seks yapan insanların resimlerine baktığı ama bunun çocuklara göre olmadığını – ayrıca çocuğunuzla bu tür resimlere denk geldiğinde ne yapması gerektiğini de- konuşun.
  • Heteroseksüellik, homoseksüellik ve biseksüellik gibi farklı cinsel eğilimler olduğunu açıklayın.

İhtiyaç duydukları destek

Bu dönem, çocuklarınızın söylediğiniz her şeye inandığı ve özümsediği bir dönemdir – o yüzden ana bilgi kaynakları olma fırsatını kaçırmayın. Eğer bunu yapmazsanız onlar da bilgiyi başkasından (arkadaşlarından veya medyadan) alacaklardır.

5 yaşındaki bir çocukla 8 yaşındaki bir çocuğun bilmesi gerekenler arasında büyük bir fark vardır – yaşları ilerledikçe onlara daha çok detay vermeniz, kendinizi daha çok tekrar etmeniz gerekir!

Sorularını mümkün olduğunca dürüstçe ve gerçekçi bir şekilde cevaplamaya çalışın. Onlara ‘sen ne düşünüyorsun?’ diye sorun – bu sayede halihazırda bildiklerini ve neyi bilmek istediklerini anlarsınız. Yanlış sonuçlara varmamaları için yeterli bilgi verdiğinizden emin olun. Mesela bebek yapmak için kadınla erkeğin yatması gerektiğini söylerseniz, yan yana yatmaktan bahsettiğinizi düşünebilirler. Söylediğinizi anladıklarından emin olun ve başka soruları olup olmadığını kontrol edin.

Bazı çocuklar soru sormaz ve bu da sohbeti sizin başlatmanız gerektiği anlamına gelir. Konuşmaya başlamak için gündelik fırsatlardan faydalanabilirsiniz – hamile bir kadın, televizyonda öpüşen bir çift, banyodaki adet dönemi ürünleri gibi. Ayrıca birlikte okuyabileceğiniz cinsel eğitim kitapları da alabilirsiniz.

Geç çocukluk dönemi (9-12 yaş)

Buluğ çağı

  • Yukardakilerin hepsi, fakat çok daha detaylı bir şekilde.
  • Buluğ çağı ile birlikte beklenen fiziksel, sosyal ve duygusal değişimleri açıklayın (iki cins için de)
  • Kızların ilk adetleri konusunda hazırlanmaları gerekir.
  • Oğlanların boşalma ve ıslak rüyalar konusunda bilgilendirilmesi gerekir.
  • Doğurganlığın kızların adet görmeye, oğlanların da sperm üretmeye başlamasıyla oluştuğunu anlatın.
  • Hem kızların, hem de oğlanların bedenlerinin buluğ çağına geldikten sonra bebek yapmaya uygun hale geldiğini açıklayın.

Cinsel davranışlar

  • Cinsel ilişki ve diğer cinsel davranışlar hakkında daha detaylı bilgi sağlamalısınız.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve korunarak (prezervatif) bu hastalıkların önüne geçmek konusunda temel bilgileri vermeye başlayın.
  • Hamileliği önlemek için gereken temel seçenekler konusunda bilgilendirin (Prezervatifler, cinsel ilişkiyi erteleme).
  • Anne babalarının cinsel değerleri ve inançları – aşk, çıkmak, doğum kontrolü, cinsel olarak aktif olma yaşı vb- konusunda paylaşımda bulunun.
  • Akranlarına karşı daha seksüel ve romantik duygular besleyebileceklerini belirtin. Bu yaşta cinsel ilişki sık görülen bir şey değildir, daha çok öpüşme ve sarılma olacaktır.
  • Aynı cinsten kişilerle fantezi kurmanın ve onları çekici bulmanın anormal olmadığı ve cinsel yönelimi belirleyecek bir şey olmayabileceğini
  • Pornografide cinselliğin abartıldığını
  • Sanal dünyada akıllıca davranmayı ve cep telefonlarını nasıl güvenli bir şekilde kullanabileceklerini
  • Saygı dolu ilişkilerin özelliklerini konuşun.

İhtiyaç duydukları destek

Bu dönem çocuğunuzun söylediklerinizi dinlemeye hevesli olduğu son dönem olabilir! Gençlik dönemine yaklaştıkça sorular ve bilgi için daha çok arkadaşlarına güvenmeye başlarlar. Bu da sizinle istedikleri konuda (gerçekten her konuda) gelip konuşabileceklerini bildiklerinden emin olmanız gerektiği anlamına gelir.

Dolayısıyla sorularını dürüstçe cevaplayın ve daha detaylı bilgi verin. Eğer sorunun cevabını bilmiyorsanız birlikte araştırın. Özellikle aşk, çıkmak, cinsel ilişki ve doğum kontrolü gibi konularda onlarla sadece gerçekleri değil, bu konudaki değerlerinizi ve inançlarınızı da paylaşın.

Yaratıcı olmanız ve onlarla konuşmak için yeni yollar bulmanız gerekecektir (bir kitap vermek, arabayla bir yere götürürken konuşmak, televizyonda birlikte gördüğünüz bir şey üzerine konuşmak gibi). Ayrıca karar verme, iletişim ve kararlılık becerilerini geliştirmelerine de yardım edebilirsiniz.

Ergenlik ve ötesi

Eğer bu döneme kadar çocuklarınızla konuşmaya başlamadıysanız, bir an önce başlasanız iyi olur! Asla geç değildir ama çok daha zorlu olacaktır!

Ergenlik cinsel eğitimin gerçekten cinsel hale gelmeye başladığı dönemdir. Bir sürü zorlu konu vardır – flört, doğum kontrolü, seks yapma yaşı, ‘hayır demenin yolları’ bunlardan sadece birkaçıdır!

Erken yaşta çocuklarınızla konuşmaya başlamanın en büyük faydası, onları cinsellik konusunda doğru kararlar verebilecek bilgiyle donatmış olmanızdır. Ayrıca sizinle her konuda – gerçekten her konuda!- konuşabileceklerini bildikleri bir ilişki kurmuş olursunuz.

Çocuğunuza verdiğiniz bilgiler önemlidir ama esas mesele bu konuları konuşuyor olmanızdır! Gerçekten işin aslı budur!

(Unutmayın, konuşmaya başlamak için asla geç değildir.)

Kaynak: Hey Sigmund

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir